تحلیل ساختار مصرف بنزین در ایران؛ شکاف بزرگ میان گروه‌های «پرمصرف» و «کم‌مصرف» درون هر دهک
بررسی آمارهای مرکز آمار نشان می‌دهد که الگوی مصرف بنزین در ایران، بسیار پیچیده‌تر از تفاوت‌های ساده میان دهک‌های درآمدی است. وجود ساختار «دوگانه» در مصرف (وجود خانوارهای بدون مصرف در کنار خانوارهای بسیار پرمصرف در یک سطح درآمدی)، چالش‌های جدیدی را برای سیاست‌گذاری‌های حمایتی ایجاد کرده است.
نکته کلیدی: در حالی که ۷۴ درصد خانوارهای دهک اول هیچ مصرفی از بنزین نداشته‌اند، ۱۰ درصد پرمصرفِ همین دهک، ماهانه بیش از ۱۵۰ لیتر بنزین مصرف می‌کنند.
مقایسه هزینه‌ها و میزان مصرف در سال ۱۴۰۳
| شاخص مقایسه‌ای | دهک اول (کم‌درآمد) | دهک دهم (پر‌درآمد) |
|---|---|---|
| خانوارهای بدون مصرف بنزین | ۷۴ درصد | ۲۹ درصد |
| میانگین هزینه ماهانه | ۵۲ هزار تومان | ۲۳۵ هزار تومان |
| میانگین مصرف ۱۰٪ پرمصرف | ۱۵۴ لیتر | ۲۷۱ لیتر |
چالش ناترازی و وابستگی ساختاری به انرژی
فشار ناترازی در بخش سوخت، به دلیل پیشی گرفتن مصرف از تولید، فشار مضاعفی بر منابع ارزی و بودجه دولت وارد کرده است. عواملی نظیر خودروهای فرسوده، گسترش صنایع انرژی‌بر (مانند فولاد و پتروشیمی)، و افزایش فعالیت‌های مرتبط با تاکسی‌های اینترنتی و پیک موتوری، از جمله دلایل اصلی این وابستگی ساختاری به انرژی هستند.
هشدار درباره «شوک‌درمانی» قیمتی
با توجه به ثابت ماندن قیمت بنزین از سال ۱۳۹۸ در شرایط تورمی بالا، فاصله قیمت انرژی با سایر کالاهای اساسی به شدت افزایش یافته است. کارشناسان هشدار می‌دهند که هرگونه تلاش برای جبران ناگهانی این عقب‌ماندگی قیمتی (که تحت عنوان شوک‌درمانی شناخته می‌شود)، می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به اقتصاد و لایه‌های اجتماعی جامعه وارد کند.
منبع: دنیای اقتصاد
نظرات + سوالات خودتان را ارسال کنید
تبلیغات متنی