واگذاری میانجیگری ایران و آمریکا به بن‌سلمان؛ توافق پنهان

در اقدامی کم‌سابقه، رئیس‌جمهور آمریکا اختیار میانجی‌گری با ایران را به ولیعهد عربستان واگذار کرده است تا با کمک ریاض، مسیر تفاهم درباره اصلاح تحریم‌ها و پرونده هسته‌ای باز و بستر گفت‌وگوهای سازنده فراهم شود.

منابع غربی به روزنامه الأخبار گفته‌اند که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از دونالد ترامپ اختیار رسمی برای میانجی‌گری میان ایران و آمریکا دریافت کرده تا توافقی جامع در خصوص اختلافات هسته‌ای و تحریمی حاصل شود. بن‌سلمان در دیدار با ترامپ تأکید کرده دستیابی به چنین تفاهمی برای ثبات در غرب آسیا حیاتی است و در عین حال نگرانی خود را از اقدامات احتمالی دولت اسرائیل برای تخریب این روند ابراز کرده است.

طبق این گزارش، پس از بازگشت ولیعهد عربستان از واشنگتن، ریاض با تهران تماس برقرار کرده و توافق شده است ظرف ۲۴ ساعت نشستی سطح بالا در پاریس میان نمایندگان ایران و عربستان برگزار شود. هدف این نشست، آغاز گفت‌وگوهای رفت‌وبرگشتی تهران و واشنگتن با میانجی‌گری سعودی‌هاست.

منابع خبری همچنین فاش کرده‌اند که ولیعهد عربستان در آخرین دیدار با علی لاریجانی، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران، ابتکار عمل عربستان برای گفت‌وگو با آمریکا را مطرح کرده و ایران ضمن استقبال از اصل گفت‌وگو اعلام کرده است که هیچ‌گونه امتیازی پس از درگیری اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران داده نخواهد شد.

در ادامه گزارش آمده است که موضوع یمن نیز بخشی از رایزنی‌ها بین عربستان و آمریکا بوده اما با مخالفت جناح نزدیک به اسرائیل در دولت واشنگتن روبه‌رو شده است. این برای نخستین‌بار است که ریاض در سطح رسمی، نگرانی خود را از «ماجراجویی احتمالی اسرائیل که فرصت صلح را در منطقه از میان می‌برد» با مقامات آمریکایی در میان گذاشته است.

بن‌سلمان و ترامپ در این دیدار توافق داشته‌اند که بدون تفاهم با ایران، ثبات پایدار در خاورمیانه ممکن نیست، و رئیس‌جمهور آمریکا با این گزاره مخالفتی نشان نداده است.

تحلیل و پیامدها

• این تحول، نقش عربستان را از بازیگر اقتصادی به بازیگر سیاسی در سطح بین‌المللی ارتقا می‌دهد.
• برای ایران فرصتی فراهم می‌کند تا بدون ورود مستقیم به مذاکره با آمریکا، از مسیر عربستان اهرم‌های فشار تحریمی را تضعیف کند.
• در صورت واقعی‌بودن مأموریت ریاض، انتظار می‌رود نوسانات بازار انرژی، نفت و طلا کاهش یافته و زمینه ثبات نرخ ارز در ایران فراهم شود.
• اتحاد عملی عربستان و ایران در کاهش تنش می‌تواند موقعیت اسرائیل را در معادلات منطقه‌ای تضعیف کند.